donderdag 23 mei 2013

Kleurplaten... Ze zouden verboden moeten worden!!!

Wat ik tegen kleurplaten heb? Niets. Ik heb iets tegen het gemak en de aannames waarmee kinderen ze krijgen. Op een kleurplaat staat bijvoorbeeld altijd een mooiere tekening dan een kind kan maken. Het is niet voor niets een kleurplaat…om te kleuren dus…daarmee kan een kind fase 1 overslaan. Het hoeft niet te tekenen. Dit bespaart denkwerk om te beslissen wat je wilt gaan tekenen. Hoe groot? Waarmee? Een vooral hoe? Niet zelf tekenen voorkomt  moeite en teleurstelling.

Wij besparen kinderen te vaak moeite en teleurstelling.

We weten hoe iets op papier krijgen zoals je zou willen zelfs voor ervaren kunstenaars een bijna onmogelijke opgave is. We realiseren ons niet waar kinderen mee bezig zijn – of zouden moeten zijn. Ieder lijntje is voor een peuter een verrassing.  Ze spelen met het gebaar, de beweging meer dan met het doel, de prestatie. Door de verf wrijven met een vinger of volle hand doen ze niet om een schilderij te maken maar om dat heerlijke gevoel van door een smeuïge substantie te glijden, dat zachte goedje te aaien en uit te smeren waardoor onverwachte strepen ontstaan, vlekken groeien, het wit van het papier verdwijnt…of de kleur zich mengt met de vorige portie. Voelen, glijden, laten gebeuren.

Dat is lekker, niet mooi. Of zo u wilt; sensomotorisch beleeft zonder functionele processen die emotie sturen. Beleven is emotie. De overgang van beleven naar toepassen is te zien voor wie goed kijkt. Wanneer u dit grensoverschrijdende moment wilt vastleggen moet u een fototoestel in de hand houden met een vinger in afdrukstand want het moment kan snel voorbij zijn. De dreumes smeert en smeert en dan ineens…trekt het met een vinger een lijn en ziet dat hij die lijn getrokken heeft, of zij zet een punt en kijkt verbaast naar haar vingertop en de afdruk op het papier…en ze begrijpen dat ze dit zelf te weeg brengen. Weer een ontdekking van eigen kunnen….misschien goed voor herhaling (een vel vol punten) maar vaker negeren ze dit eerste wortellampje wanneer smeren te lekker is om lang stil te staan bij die eerste streep of punt. Deze overgang van sensomotorisch bezig zijn naar operationeel functioneel werken leidt tot beheersing waarmee stippen kunnen uitgroeien tot rondjes en strepen lang of kort, recht of schuin worden, met in combinatie de eerste ‘kopvoeters’…de eerste afbeelding van mensen. Tijd voor de  eerste viltstiften, liever potloden, om mee te krassen. Bewuste lijnen doen tekenen. Daarmee raakt kleur langzaam maar zeker ondergeschikt aan vorm en beheersing. Beheersing groeit door herhalen. Waarmee de cyclus van ervaren/beleven naar ontdekken, uitproberen en door herhalen vaardigheden en inzichten verwerven naar een nieuwe omgang groeit….naar kleuren binnen de lijntjes, bewust zetten van dikke en dunne lijnen dicht bij elkaar, tot schrijven, tot tekenen. Van doen naar doel, proces gericht op prestatie.

Kleuren zonder vorm lijkt voor prestatiegerichte volwassenen vaak op geknoei. Ze realiseren zich niet hoe belangrijk dit smeren, dit ontdekken van een lijn of punt kunnen zetten is voor  bewust vorm geven en sturen aan verbeelding. Deze vaardigheden zijn nodig zijn  voor abstract denken. Peuters en kleuters tekenen, kleien en knutselen hun wereld, waarbij hun eigen beleving vorm krijgt. Daardoor vertellen kindertekeningen veel. Bijvoorbeeld hoe belangrijk mamma is. Ze is groter getekend dan pappa.

Een kleurplaat is bepaald en beperkt hun beleving.

Maar, ik hoor het u zeggen, kinderen willen kleurplaten! Ze hebben geen zin in hun eigen gestuntel en de allerkleinsten ach, die krassen over ieder lijntje heen! U heeft gelijk; kinderen zijn net zo gemakzuchtig als veel volwassenen. Liever gehaalde patat dan zelf gesneden groente. En wanneer wij alleen waarderen dat ze hun bordje leegeten zonder te zien wat op dat bordje lag, geven we een duidelijke boodschap…de prestatie is belangrijker dan proces en inhoud. Kindermishandeling voor onderwaardering voor wat kinderen kunnen en negeren van belangrijke ontwikkelingsfase is een boute bewering, hoewel… in de pure betekenis klopt het; kinder mis handeling…het fout behandelen van kinderen.

Zijn kleurplaten dan nergens goed voor? Natuurlijk wel…ze zijn te gebruiken om verhalen bij te vertellen, uit te prikken met een scherpe naald of te verknippen (Ander onderwerp voor een volgend blog; spelen met scherp), voor allerlei creatieve uitingen van kleuters en oudere kinderen die kunnen plakken, tekenen en knutselen. Mooi kleuren, binnen de lijntjes, is een goede voorbereidende schrijfoefening, met goede (driehoekige) potloden, geen viltstiften (nog een blog). Verzoeknummers, op-en aanmerkingen blijven welkom. En ja, ook op ouderavonden prik ik. Ik kom, als u dat wilt.

Marianne de Valck: gespecialiseerd in het geven van onafhankelijke informatie over spelen en speelgoed vanuit een pedagogische achtergrond. Eigenaresse van Adviesbureau Spelen en Speelgoed.