vrijdag 21 juni 2013

Vies... Moet kunnen... Toch?

28 juni Modderdag. Een beetje moderne (gast)ouder/ school/ kinderdagverblijf/ speelotheek zorgt voor zand, water, plastic bakken en speciale kleding. Vies voor een dag, moet kunnen. De ware kunst van het opvoeden is immers niet streng maar consequent zijn. En daar op de juiste tijd, in de juiste mate van af weten te wijken. Die laatste toevoeging is de redding voor mening inconsequente ouder. Wie het goed wil doen weet: De uitzondering bevestigt de regel. Modderdag bevestigt de regel.

Sommige scholen, kinderdagverblijven, (gast)ouders gaan een stap verder. Ze organiseren ‘een vieze week’. Niet een dag modder maar vijf dagen kliederen in variatie. Een dag met modder, een dag met vingerverf/klei/plaksel, de volgende dag bodypainten met scheerschuim/ zeepsop/schmink, daarna buitenspelen in de natuur (29 juni is IVN natuurspeeldag) met bomen klimmen, wroeten in aarde, nat worden door vissen en groen worden door rollen van een grasheuvel met als afsluiting graaien in gekookte spaghetti met vla toe. Gewaagd hoor, maar daarna doen we weer netjes. Want vies is smerig. Smerig is ongezond. Vies en smerig moeten we niet willen. Toch?

Ik ken ouders die voorkomen dat hun kind zijn eigen poep ziet. Je plas voelen is al bijna onmogelijk…bah vies. Dit letterlijk pamperen voorkomt voelen. Niet voelen vertraagt ontwikkeling; letterlijk en figuurlijk. Kinderen worden tegenwoordig later zindelijk. Veel jongens zijn rond hun vijfde ’s nachts nog niet zindelijk. Basisscholen weigeren soms niet zindelijke vierjarigen.

Heel, heel lang geleden, toen ik nog jong en bevlogen was, stelde ik aan ouders vingerverf en natuurklei beschikbaar vanuit zendingsdrang (waarvan de resten nog zichtbaar waren in mijn vorige weblog over kleurplaten). Ik gunde kinderen hun smeren, voelen, graaien en knoeien met bijbehorende natuurlijke geuren. Kinderen beleven concreet met hun zintuigen. Ruiken, voelen, proeven zijn primaire belevingen, belangrijk voor herinneringen en ordening van indrukken. Een vies kind had goed gespeeld, dacht ik.

Ik weet nu beter. Mijn oudste zoon haat(te) viezigheid. Een vinger in de verf was al een te veel. Waarom je vingers gebruiken als daar voor kwasten zijn uitgevonden! De tweede zoon was nooit schoon te krijgen. De derde zat daar tussen in. Een kind is pas bijzonder…zodra het niets bijzonder is. Ze willen niet altijd wat jij wilt. Het heeft met aard te maken. Aardje naar zijn vaartje. Waarmee ik maar wil zeggen dat niet alle kinderen vies moeten worden, maar vies worden wel moet mogen. Niet een dag…niet een week…maar het hele jaar door.

In 2010 liet OMO, het wasmiddel, een onderzoek uitvoeren naar ‘hoe vies mogen kinderen worden, in Nederland’. Ik citeer uit het persbericht: ‘Bijna een half miljoen kinderen mogen niet meedoen aan activiteiten waarbij zij vies kunnen worden. Kinderen zijn namelijk het visitekaartje van hun ouders. Dit blijkt uit onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau Motivaction. … Bijna alle Nederlandse moeders vinden het belangrijk dat hun kinderen er “mooi” uitzien. In hun mooiste kleding mogen kinderen echter niet altijd buitenspelen. Meer dan 40 procent van de Nederlandse moeders vindt het zonde als kleding vies wordt tijdens het spelen. Een derde van de moeders laat haar kinderen daarom het liefst spelen in speciale buitenspeelkleding. Meer dan 1 op de 6 ondervraagde moeders geeft aan dat haar kinderen helemaal niet buiten mogen spelen wanneer zij hun mooiste kleding aan hebben. Of erger: meer dan 245.000 moeders verbieden hun kinderen alle activiteiten waarbij zij vies worden, dat zijn gemiddeld genomen 465.500 kinderen. ‘ einde citaat verschenen op 10 augustus 2010.

Natuurlijk is dit een ‘oud’ onderzoek; drie jaar oud. In drie jaar kan veel veranderen. Kinderdagverblijven, scholen en gemeentes realiseren groene speelruimte, buitenspeeldagen en modderdagen. Ook ik vertel ouders op ouderavonden waarom kinderen wanneer niet buitenspelen. Nee, niet omdat computeren leuker is. Volgens verschillende onderzoeken gaan kinderen liever naar buiten maar blijven ze binnen als er geen andere kinderen buiten zijn. Leuke ouders zorgen dat kinderen iedere dag naar buiten mogen, zelfs als dat iedere dag vieze kleren geeft. Vies mogen worden hoort bij consequent gedrag van wat mag (niet moet) en niet bij de uitzondering. Maar ook daar is commentaar op te verwachten. Ik hoorde pas een buurvrouw mopperen dat je tegenwoordig zoveel hangmoeders met jonge kinderen zag op een speelterrein. ‘Geen gezicht. Ze zitten de hele tijd te kletsen en doen niets met die kinderen’. Het is ook nooit goed.

Marianne de Valck: gespecialiseerd in het geven van onafhankelijke informatie over spelen en speelgoed vanuit een pedagogische achtergrond. Eigenaresse van Adviesbureau Spelen en Speelgoed.