woensdag 5 maart 2014

Mannen spelen anders dan vrouwen

Mannen spelen anders dan vrouwen. Alleen al deze feitelijke constatering roept bij veel mensen herkenbare, verrassende, insinuerende, verwijtende en lovende reacties op. Bij alle verhalen over de waarde van goede vaders, onderwijzers en mannen in kinderopvang lijken kanttekeningen te plaatsen.

Want wat kunnen mannen, wat vrouwen niet kunnen? Wat is er dan zo bijzonder aan mannengedrag! Hoe en waarom zou wat mannen doen, soms beter gevonden worden dan wat vrouwen kunnen? Wat mankeert er dan aan vrouwen! Waar zijn spelende vaders, mannen in kinderopvang en kindgerichte beroepen als ze zo nodig zijn? Waarom erkennen we niet wat toch belangrijk voor kinderen geacht wordt? Waarom zou je aandacht voor mannelijke benadering moeten willen? En vooral…. Geven mannen niet meer risico’s en onrust dan we willen in onze veilige, aangeharkte, vrouwelijke wereld?

Mannen lijken wel in de verdediging te moeten als ze met kinderen willen spelen! Met kinderen spelende mannen krijgen, veel eerder en vaker dan vrouwen, te maken met soms lachwekkende, soms angstaanjagende beoordelingen. Van kinderachtig tot onverantwoord.
Om zich niet te moeten verdedigen of negatieve schijn te voorkomen ziet menig man van spelen met kinderen af. Ze verdwijnen uit kinderopvang en kindgerichte beroepen. Vaders gaan fietsen met hun kinderen, duwen een schommel aan…. maar stoeien  minder en zeker niet in het openbaar.
En wanneer goede, leuke vaders los gaan als in een bekende aardappelreclame als mannen onder elkaar, maar dan met (jonge) kinderen, kijken moeders meewarig (‘Die jongens toch’) terwijl ze waarschuwen voor wat kan gebeuren (‘Kijk uit, doe niet zo wild, dat wil ze vast niet’) en staan ze klaar om te troosten vol verwijten (‘Dat is een beetje dom van pappa’).

Voor radio 1 Vandaag mocht ik iets zeggen in een programma over Quckel speelgoed…. Speelgoed voor vaders van kinderen tot twee jaar. De interviewster was kritisch. Waarom is dat nou nodig? Het is toch gewoon speelgoed waar ook moeders iets mee kunnen! Het bleek moeilijk om vaderlijke eigenschappen te omschrijven waar moeders niet aan kunnen voldoen. ‘Vrouwen zitten onmiddellijk in de verdediging,’ merkte de leverancier terecht op. “Mannen spelen anders dan vrouwen. Vrouwen beginnen met bekijken of het speelgoed verantwoord is. Ze voelen, ruiken, proeven, wegen en controleren naden en veiligheid. Mannen beginnen onmiddellijk te spelen. Zij kijken wat zij met dit speelgoed kunnen; hoe ver ze hiermee kunnen gooien bijvoorbeeld’.

Mannen spelen anders dan vrouwen. Mannen zoeken grenzen op en gaan daar het liefst nog even overheen. Ze houden van competitie, van feiten en van actie. Om de competitie leuk te houden doen ze graag een beetje gek. Zo relativeren ze de resultaten. Ze willen snel en vaak een nieuwe kans. Vaststellen wie de sterkste, snelste en beste is, lukt vooral door fysieke krachtmetingen, waarbij elkaar testen en vertrouwen belangrijk zijn.

Moeders, vrouwen, denken vaak anders over dezelfde activiteiten dan vaders, mannen. Zij hechten meer aan ruimte binnen grenzen, in plaats van aan grenzen verkennen en liefst verleggen. Ze zien de emoties bij de resultaten en willen angst, teleurstelling en pijn bij kinderen graag voorkomen. ‘Doe dat maar niet meer”, waar vaders willen doorgaan.

Kinderen krijgen bij vaders, mannen, andere kansen en dezelfde kansen waar anders mee om wordt gegaan dan (vaak) bij moeders. Het is voor jongens en meisjes goed om meer dan een benadering te ervaren.

Het verschil tussen stoeien en vechten bijvoorbeeld. Waar vrouwen ieder fysiek geweld willen vermijden, zien mannen vaak de competitie. Goed stoeien heeft waarde voor ontwikkeling. Ze geeft respect voor elkaars mogelijkheden. Stoeien wordt vechten, wanneer degene waarmee je stoeit van vriend in vijand veranderd, van iets leuks naar wat in ieder geval een van de twee niet meer leuk vindt. Kinderen waarmee gestoeid wordt ontwikkelen zich aantoonbaar tot meer empathische mensen dan kinderen die niet geleerd hebben om elkaars signalen van moed en wanhoop, kracht en onmacht, stoppen of doorgaan, met bijbehorende emoties te herkennen. Hetzelfde geldt voor avonturen durven aangaan, slopen, omgaan met risico’s.

Ja, moeders kunnen ook gek doen, stoeien, enthousiast zijn, gooien met speelgoed, grappig zijn en kietelen…..maar vaders doen het anders, ruwer, actiever, luidruchtiger, vanzelfsprekender en zij mogen ook! Het spelen van vaders heeft waarde. Laat vaders spelen als vaders, als mannen met alle typische en persoonlijke kenmerken die daar bij horen. Dit kan anders zijn dan ons ideaal beeld bestaande uit de wijze man die uitleg geeft. Misschien lijkt de ideale spelende man meer op een regels aan zijn laars lappende avonturier die begint zonder eerst de gebruiksaanwijzing te lezen of rekening te houden met het tragere tempo van kinderen. Ik wens vaders durf toe om als mannen te spelen.

Soms hebben ze een zetje nodig. Bijvoorbeeld door speelgoed in kleuren, vormen en met mogelijkheden waar zij van houden. Weer eens wat anders dan speelgoed keukens (Ja ik weet het, mannen mogen mee doen aan Masterchef).  Speelgoed om mee te botsen, te laten stuiteren, op te springen, aan te hangen, feiten over te vertellen (in plaats van voor te moeten lezen uit een prentenboek vol aangeklede konijnen) en gek mee te kunnen doen.
En ja, moeders mogen daar ook mee spelen,- desnoods op dezelfde manier als mannen als ze dat kunnen…..durven…..en willen.

Marianne de Valck: gespecialiseerd in het geven van onafhankelijke informatie over spelen en speelgoed vanuit een pedagogische achtergrond. Eigenaresse van Adviesbureau Spelen en Speelgoed.